TIỂU BANG CALIFORNIA

RSCC – California là tiểu bang thuộc khu vực Thái Bình Dương của Mỹ. Với 39,6 triệu cư dân, California là tiểu bang đông dân nhất ở Mỹ và có diện tích lớn thứ 3 (410.000 km2). California hội tụ những thành phố đáng sống như: Los Angeles, San Diego, San Francisco, San Jose và thủ phủ là Sacramento. Văn hóa California được coi là xu hướng văn hóa toàn cầu, đổi mới và chính trị. Chính sự đa dạng và di cư tại nơi đây đã tạo nên California đa dạng văn hóa, ẩm thực, ngôn ngữ và phong tục truyền thống du nhập từ các khu vực khác trên toàn liên bang và thể giới như hiện nay.

Lịch sử

California từng là nơi ở của các bộ lạc California bản địa trước khi được khám phá bởi các cuộc thám hiểm châu Âu trong thế kỷ 16 và 17. Đế quốc Tây Ban Nha sau đó tuyên bố nó là một phần của Alta California – thuộc địa mới của Tây Ban Nha. Khu vực này đã trở thành một phần của Mexico vào năm 1821 sau cuộc chiến giành độc lập thành công nhưng đã được nhượng lại cho Mỹ vào năm 1848 sau Chiến tranh Mỹ – Mexico. California được thừa nhận là tiểu bang thứ 31 của Mỹ vào 09/09/1850.

Địa lý

California là tiểu bang lớn thứ 3 của Mỹ sau Alaska và Texas. California bị chia cắt về mặt địa lý thành hai khu vực: Nam California và Bắc California. Địa lý đa dạng trải dài từ phía tây bờ biển Thái Bình Dương đến phía đông dãy núi Sierra Nevada, và từ phía bắc rừng Douglas Redwood đến phía đông nam sa mạc Mojave. California giáp với phía bắc Oregon, phía đông Nevada và Arizona, phía nam bang Baja California của Mexico.

Thung lũng sông Sacramento-San Joaquin là trung tâm cấp nước quan trọng cho tiểu bang, nước được chuyển từ đồng bằng thông qua một hệ thống máy bơm rộng lớn và kênh rạch chảy dọc theo chiều dài của tiểu bang, đến các Dự án Nước của chính phủ. Cung cấp nước uống cho gần 23 triệu người, gần 2/3 dân số của bang cũng như nước cho nông dân ở phía tây thung lũng San Joaquin. Khoảng 45% tổng diện tích bề mặt của tiểu bang được bao phủ bởi rừng và sự đa dạng của hệ sinh thái động thực vật nơi đây không thể so sánh với bất kỳ tiểu bang nào khác. California chứa nhiều đất rừng hơn những tiểu bang khác trừ Alaska.

Khí hậu

Mặc dù California có khí hậu Địa Trung Hải ấm áp, nhưng do kích thước lớn của tiểu bang nên khí hậu thay đổi từ cực đến cận nhiệt đới. California có mùa đông lạnh và mùa hè nóng. Yếu tố quan trọng nhất quyết định lượng nước mưa là sự di chuyển thường xuyên của luồng không khí nặng trĩu hơi nước từ đông bắc Thái Bình Dương về phía đông nam. Những khối không khí này là nguyên nhân tạo nên một sự giảm dần nhiệt độ và lượng mưa từ bắc xuống nam hàng năm ở California; phía bắc có độ ẩm trung bình cao hơn phía nam.

Thêm vào đó, mùa hè có đặc trưng là khô hơn mùa đông, đặc biệt là ở phía nam. Miền nam California không có mưa, hậu quả là, các sườn núi có nhiều cây gỗ trở nên khô và dễ cháy. Sự điều tiết của biển Thái Bình Dương dẫn đến nhiệt độ mùa hè ở bờ biển của Los Angeles và San Francisco mát mẻ nhất trong tất cả các khu vực đô thị lớn của Mỹ. Dãy núi cao Sierra Nevada, có khí hậu lạnh kèm tuyết vào mùa đông và nhiệt độ từ thấp đến mức trung bình vào mùa hè từ 54-92 độ F. Thung lũng Chết – một sa mạc với những vùng đất rộng lớn, được coi là nơi nóng nhất trên thế giới.

Kinh tế

California được xếp hạng trong số những nền kinh tế lớn nhất thế giới với 58% nền kinh tế của tiểu bang tập trung vào tài chính, dịch vụ bất động sản, công nghệ và dịch vụ kinh doanh chuyên nghiệp, khoa học và kỹ thuật. Nông nghiệp chỉ chiếm 1,5% kinh tế nhưng có sản lượng cao nhất so với các tiểu bang khác của Mỹ cung cấp 3 sản phẩm nông nghiệp chính là sữa và kem, hạnh nhân bóc vỏ và nho.

Nền kinh tế 3 ngàn tỷ USD của California lớn nhất ở Mỹ, lớn hơn so với Texas và Florida cộng lại và là nền kinh tế địa phương lớn nhất thế giới. Nếu là một quốc gia, California sẽ là nền kinh tế lớn thứ 5 trên thế giới (lớn hơn nước Anh, Pháp, Ấn Độ).

Năm 2017, GDP bình quân đầu người cao nhất năm gần 94.000 USD, là nơi có 3 trong 10 công ty lớn nhất thế giới theo vốn hóa thị trường và có 4 người trong top 10 người giàu nhất thế giới. Ngoài ra, California còn được coi là nguồn gốc của ngành công nghiệp điện ảnh Mỹ. Khu vực vịnh San Francisco và khu vực Greater Los Angeles là trung tâm toàn cầu của ngành công nghiệp công nghệ và giải trí.

Dân số

Cục điều tra dân số Mỹ ước tính rằng dân số California là 39,5 triệu người vào ngày 01/07/2018, tăng 6,18% kể từ Tổng điều tra dân số Mỹ năm 2010. Dân số dự kiến sẽ đạt 40 triệu vào năm 2020 và 50 triệu vào năm 2060. Trong những năm gần đây, số người nhập cư trái phép đã bị thu hẹp, do chính phủ đang tăng cường thực thi và giảm cơ hội việc làm cho những người lao động có tay nghề thấp. Hơn một nửa số người nhập cư bất hợp pháp có nguồn gốc từ Mexico.

Giáo dục

California có 3 hệ thống cơ sở giáo dục đại học công lập: hệ thống Viện Đại học California (University of California), hệ thống Viện Đại học California State (California State University) và hệ thống trường đại học Cộng đồng California (California Community Colleges). Tính đến mùa thu năm 2011, đại học California có tổng cộng hơn 234.000 sinh viên, có 10 cơ sở UC chung và một số cơ sở chuyên môn trong hệ thống UC như UC San Francisco, hoàn toàn dành riêng cho giáo dục sau đại học về chăm sóc sức khỏe và là trung tâm y tế của UCSF – bệnh viện được xếp hạng cao nhất ở California.

Hệ thống đại học bang California (CSU) có gần 430.000 sinh viên. CSU ban đầu được chấp nhận 1/3 học sinh trung học hàng đầu ở California, nhưng một số trường đã ngày càng chọn lọc khắt khe hơn. Hệ thống cao đẳng Cộng đồng California cung cấp các khóa học phân chia thấp hơn cũng như các kỹ năng cơ bản và đào tạo lực lượng lao động. Đây là mạng lưới giáo dục đại học lớn nhất ở Mỹ, bao gồm 112 trường cao đẳng phục vụ hơn 2,6 triệu sinh viên. Ngoài ra, California cũng là nơi có các trường đại học tư thục đáng chú ý như đại học Stanford, đại học Nam California, Viện Công nghệ California, cao đẳng Claremont…

– Tô Diễm (dịch)  – 

Related News

error: Content is protected !!